Áp suất
Đặt viên gạch trên từng mặt và xem cùng một trọng lượng lún sâu hơn khi ép lên diện tích nhỏ hơn.
1Tò mò
Ấn ngón tay cái lên đầu bẹt của chiếc đinh ghim thì chẳng sao. Ấn mạnh y như thế lên đầu nhọn thì nó đâm ngay vào. Vì sao một mũi nhọn tí xíu lại đau đến thế, và vì sao giày đi tuyết giúp em không bị lún?
2Khám phá
Hoạt động này cần màn hình lớn hơn
Hãy xoay ngang điện thoại, hoặc mở bài học trên máy tính bảng hay máy tính. Phần giải thích và câu hỏi bên dưới vẫn dùng được ở đây.
- Lần lượt đặt viên gạch trên từng mặt. Trọng lượng của nó không hề đổi. Vết lún thay đổi thế nào?
- Nhìn dấu chân. Trên mỗi mặt, mỗi ô chịu bao nhiêu lực?
- Đặt quả nặng lên viên gạch nằm trên mặt lớn nhất. Em có làm vết lún sâu bằng khi gạch dựng đứng trên đầu mà không có quả nặng không?
- Muốn xây trên nền đất mềm, em sẽ chọn mặt nào? Vì sao?
3Giải thích
Cùng trọng lượng, vết lún khác nhau
Khi đi ủng, toàn bộ trọng lượng của em đè lên hai đế giày nhỏ, nên em lún vào tuyết. Khi đi giày tuyết, cùng trọng lượng ấy được trải ra trên diện tích lớn hơn nhiều, nên em đứng được trên mặt tuyết.
Áp suất = lực : diện tích. Cùng một lực trên diện tích nhỏ hơn cho áp suất lớn hơn. Trải lực ra để giảm áp suất; dồn lực vào một điểm để tăng áp suất.
4Luyện tập
Áp suất bằng…
5Tóm tắt
- Áp suất = lực : diện tích (ví dụ tính bằng N/cm²).
- Diện tích nhỏ → áp suất lớn: đinh ghim, dao, giày cao gót.
- Diện tích lớn → áp suất nhỏ: giày đi tuyết, lốp xe rộng, giường đinh.
- Trong chất lỏng, càng xuống sâu áp suất càng lớn.