Sóng
Rung một sợi dây và một lò xo. Thay đổi biên độ và tần số, đo bước sóng, và thấy sóng truyền năng lượng chứ không mang vật chất đi.
Chuẩn: MS-PS4-1MS-PS4-2
1Tò mò
Một người lướt sóng cưỡi trên con sóng bắt đầu từ cách đó hàng trăm ki-lô-mét. Nước dưới chân người ấy không hề đi xa như thế. Vậy cái gì đã đi?
2Khám phá
Hoạt động này cần màn hình lớn hơn
Hãy xoay ngang điện thoại, hoặc mở bài học trên máy tính bảng hay máy tính. Phần giải thích và câu hỏi bên dưới vẫn dùng được ở đây.
- Quan sát hạt đỏ. Nó đi dọc theo sợi dây, hay chỉ lên xuống?
- Tăng biên độ. Thanh năng lượng thay đổi thế nào?
- Tăng gấp đôi tần số. Bước sóng λ thay đổi thế nào?
- Nhìn lò xo. Các vòng bị nén lại ở đâu? Âm thanh truyền đi theo cách này.
3Giải thích
Sóng truyền năng lượng, không mang vật chất
Khi sóng đi qua, hạt đỏ chỉ lên và xuống. Sợi dây vẫn ở nguyên chỗ. Thứ truyền đi dọc theo dây là năng lượng.
Một làn sóng được mô tả bằng biên độ (năng lượng), bước sóng λ và tần số f. Sóng truyền năng lượng từ nơi này đến nơi khác mà không mang vật chất đi theo.
4Luyện tập
Sóng nào có biên độ lớn hơn?
5Tóm tắt
- Sóng truyền năng lượng, không mang vật chất đi.
- Biên độ: độ lớn của sóng. Biên độ lớn hơn thì năng lượng nhiều hơn.
- Bước sóng λ: từ đỉnh sóng tới đỉnh sóng. Tần số f: số sóng mỗi giây (Hz).
- v = f × λ: trên cùng một sợi dây, tần số cao hơn thì bước sóng ngắn hơn.
- Sóng ngang dao động vuông góc (dây, ánh sáng); sóng dọc nén và giãn (âm thanh).