Đòn bẩy và máy cơ đơn giản
Dời điểm tựa của đòn bẩy và nâng hòn đá nặng bằng một cú ấn nhẹ. Trọng lượng × khoảng cách cho biết bên nào thắng.
Chuẩn: 3-PS2-13-5-ETS1-1
1Tò mò
Một người lớn và một em bé ngồi bập bênh. Người lớn nặng hơn nhiều, vậy mà em bé vẫn nâng được người lớn lên. Bằng cách nào? Và làm sao một người có thể nâng hòn đá nặng hơn mình rất nhiều?
2Khám phá
Hoạt động này cần màn hình lớn hơn
Hãy xoay ngang điện thoại, hoặc mở bài học trên máy tính bảng hay máy tính. Phần giải thích và câu hỏi bên dưới vẫn dùng được ở đây.
- Để điểm tựa ở giữa. Bạn phải ấn mạnh bao nhiêu để nâng hòn đá 60 kg?
- Dời điểm tựa lại gần hòn đá. Giờ bạn cần ấn mạnh bao nhiêu?
- Dời điểm tựa lại gần bạn. Chuyện gì xảy ra?
- Bật Hiện phép tính. Khi nào hòn đá được nâng lên? Bạn có làm cho nó cân bằng đúng được không?
3Giải thích
Các bộ phận của đòn bẩy
Đòn bẩy là một thanh cứng quay quanh điểm tựa. Vật nặng là thứ bạn muốn di chuyển. Lực ấn là lực bạn dùng.
Khi hai bên bằng nhau, đòn bẩy cân bằng. Muốn nâng vật nặng bằng lực nhỏ, hãy đặt điểm tựa gần vật nặng và ấn ở xa điểm tựa.
4Luyện tập
Một bạn nặng và một bạn nhẹ muốn ngồi bập bênh cân bằng. Bạn nặng nên ngồi ở đâu?
5Tóm tắt
- Đòn bẩy là một thanh quay quanh điểm tựa.
- Mỗi bên tính trọng lượng × khoảng cách tới điểm tựa; hai bên bằng nhau thì cân bằng.
- Điểm tựa gần vật nặng → ấn nhẹ cũng nâng được vật nặng.
- Nhưng đầu bên bạn phải di chuyển xa hơn: bạn đổi quãng đường lấy lực.